20 Kasım 1922’de toplanan Lozan Barış Konferansına katılan devletler:TÜRKİYE, YUNANİSTAN, İNGİLTERE, FRANSA, İTALYA, JAPONYA, ROMANYA, YUGOSLAVYA’DIR.Boğazlarla ilgili görüşmelere ayrıca SOVYET RUSYA ve BULGARİSTAN’da katılmış, Türkiye’yi dış işleri bakanı İSMET PAŞA temsil etmiştir.
TÜRK TARAFININ BEKLENTİLERİ ŞUNLARDIR:
-Misak-ı milli’yi gerçekleştirmek.
-Doğu Anadolu’da bir Ermeni devleti kurulmasını engellemek
-Kapitülasyonları kaldırmak
-Yunanistan ile olan sorunları çözmek
Türkiye, konferanstan önce kapitülasyonlar ve Ermenilerin toprak isteği konusunda taviz verilmemesini, bu konular istenen şekilde sonuçlanmazsa konferansın terk edilmesini kararlaştırdı.
LOZAN BARIŞ KONFERANSINDA ÇÖZÜMLENMESİ GEREKEN ÜÇ ÖNEMLİ KONU VARDI;
-Türk-Yunan barışı.
-Yeni Türk devletinin sahip olacağı haklar.
-Kapitülasyonların kaldırılması.
İtilaf Devletlerinin katı tutumu yüzünden 4Şubat 1923’te görüşmeler kesildi.Türk heyeti Ankara’ya geri döndü.Savaş durumunun yeniden başlaması ihtimaline karşı savaş tedbirleri alındı.İtilaf Devletlerini 23 Nisan 1923’te TBMM’yi yeniden daveti ile konferans tekrar başladı.24 Temmuz 1923’te Lozan Barış Antlaşması imzalandı.
24 TEMMUZ 1923’TE İMZALANAN LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASININ MADDELERİ:
SINIRLARLA İLGİLİ MADDELER
-Trakya’da Yunanistan ile olan sınır, Mudanya Ateşkes Antlaşması’nda belirlenen şekliyle kabul edildi.(Meriç nehri Türk –Yunan sınırı olarak kabul edildi.)
-Suriye sınırı Ankara Antalaşması’na göre onaylandı(Hatay Anavatana 1939^da bağlanacak.)
-Irak sınırı tek belirlenemiyen sınır.
BOĞAZLARLA İLGİLİ MADDELER
-Barış zamanında savaş gemileri hariç bütün gemiler boğazlardan geçebilecek.Savaş zamanında Türkiye istediği gibi davranabilecek.
-Boğazların her iki tarafı askerden arındırılacak.
-Boğazların yönetimi başkanı türk olan ‘’Boğazlar Komisyonuna’’ bırakılacak(Milli bağımsızlığımıza aykırı)
ADALARLA İLGİLİ MADDELER
-Bozcaada(İmroz), Gökçeada Türkiye’ye verildi(Boğazların güvenliği için)
-Balkan savaşı sonrası kaybedilen adalardan Türk sınırına yakın olanlar silahsızlandırılacak.
KAPİTÜLASYONLARLA İLGİLİ MADDELER
-Kapitülasyonlar tamamen kaldırıldı.(Ekonomik bağımsızlık sağlandı.)
SAVAŞ TAZMİNATIYLA İLGİLİ MADDELER
-Yunanistan savaş tazminatı yerine Karaağaç’ı verdi.
ERMENİ DEVLETİ İLE İLGİLİ MADDE
-Doğu Anadolu’da bir ermeni devletinin kurulması fikrinden vazgeçildi.Doğu Anadolu’nun Türk toprağı olduğu kabul edildi.
24 TEMMUZ LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASININ ÖNEMİ:
-Sevr Antlaşması ile çizilen sınırlar yeniden belirlendi.
-Bütün dünya ülkeleri yeni Türk devletini resmen tanıdı.
-Askeri zaferler siyasi zaferle bitti.
-Irak sınırı hariç olmak üzere, Misak-ı Milli gerçekleştirildi.
-1.Dünya Savaşı sonrası galip gelenlerin çizdiği, Lozan Barış Antlaşması ile yeniden belirlendi.
-Lozan Barış Antlaşması işgalci devletlere karşı büyük bir başarının göstergesi idi.Bu yönüyle işgal altındaki milletlere güzel bir örnek oldu
-İtilaf devletlerinin son kuvvetleri de Anadolu’yu terk etti.(2Ekim 1923)Mustafa Kemal’in dört yıl önceki sözleri gerçek olmuştu.Geldikleri gibi gittiler.
Büyük Taarruz'un ardından Batı Anadolu'nun tamamı Yunanlılardan arındırılmıştı.Boğazlar ve İstanbul Mondros Ateşkes Antlaşması sonrası İngilizler tarafından işgal edilmişti.Artık sıra Boğazlar, İstanbul ve Trakya’nın kurtarılmasına gelmişti.Ordumuz Çanakkale ve İstanbul üzerine yürüdü.Bu durumdan telaşlanan İngiltere özellikle boğazların kendisinde kalmasını istiyordu.Ancak İngiltere Anadolu’da artık yalnız kalmıştı.Anadolu’da yalnız kalan İngiltere Ateşkes görüşmelerini kabul etti ve Bursa’nın Mudanya İlçesinde bir konferansın toplanması kararlaştırıldı.1 Ekim 1922 tarihinde toplanan konferansa Türkiye adına Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa katıldı.Konferansa İngiltere, Fransa ve İtalya temsilcileri de katıldı.Asıl katılması gereken Yunanlılar konferansa katılmayıp Mudanya açıklarında bekleyen bir gemide sonucu beklediler.Bir haftadan fazla süren konferans 11 Ekim 1922’de imzalandı.
MUDANYA ATEŞKES ANTLAŞMASINDA ALINAN KARARLAR:
-Türkiye ve Yunanistan kuvvetleri arasında süren silahlı çatışmalar anlaşmanın yürürlüğe girmesi ile sona erecek.
-Doğu Trakya Meriç ırmağının sol kıyısına kadar boşaltılacak ve TBMM Hükümetine teslim edilecek
-Barış Antlaşmasını imzalayıncaya kadar Türkler Doğu Trakya’da ancak sekiz bin jandarma bulunduracak.
-İstanbul ve boğazlar TBMM hükümetine bırakılacak.
-İtilaf devletleri kuvvetleri barış antlaşmasını imzalayıncaya kadar İstanbul’da kalacak.
MUDANYA ATEŞKES ANTLAŞMASININ ÖNEMİ:
-TBMM siyasi bir zafer kazanmış oldu.
-Milli mücadelenin savaş dönemi sona erdi.
-Türkiye-Yunanistan arasındaki silahlı çatışma sona erdi.
-İstanbul, boğazlar, Doğu Trakya savaşsız kurtarıldı.
-Osmanlı devletinin başkenti İstanbul’un TBMM hükümetine bırakılmasıyla Osmanlı devleti hukuken sona erdi.
-Türk vatanının paylaşılması tasarıları sona erdi.
-Mondros Ateşkes Antlaşması geçerliliğini yitirdi.
-Türk tarafına Lozan’da bir barış antlaşmasının yapılması için teklifte bulunuldu.

